جستجو
دسته بندی مقالات
اطلاعات تماس
مدت زمان باز کردن قالب سقف تیرچه بلوک و برداشتن جک‌های زیر سقف را نمی‌توان با یک عدد ثابت برای تمام پروژه‌ها مشخص کرد. بتن از زمان بتن‌ریزی به‌تدریج مقاومت می‌گیرد و زمانی می‌توان بخشی از قالب‌ها یا جک‌های زیر سقف را برداشت که سقف توان تحمل بارهای واردشده را داشته باشد.
در عمل، عواملی مانند دمای محیط، نوع و مقاومت بتن، شرایط عمل‌آوری، دهانه سقف، نحوه اجرای تیرچه‌ها و بارهایی که در زمان ساخت روی سقف قرار می‌گیرند، روی زمان قالب‌برداری اثر دارند. به همین دلیل ممکن است دو سقف تیرچه بلوک که در دو پروژه متفاوت اجرا شده‌اند، زمان یکسانی برای برداشتن جک‌ها نداشته باشند.
بنابراین صرف گذشت تعداد مشخصی روز از بتن‌ریزی، به‌تنهایی مجوز باز کردن جک‌های زیر سقف نیست و تصمیم نهایی باید براساس شرایط واقعی سازه و نظر مسئول فنی پروژه گرفته شود.
جک‌ها یا پایه‌های زیر سقف در روزهای ابتدایی پس از بتن‌ریزی بخشی از بار سقف را تحمل می‌کنند. جک سقفی در سیستم زیرسازی و قالب‌بندی سقف وظیفه پشتیبانی موقت از مجموعه قالب و بتن تازه را بر عهده دارد و باید تا زمانی باقی بماند که سقف توان تحمل بارهای آن مرحله از اجرا را پیدا کند.
هرچه بتن مقاومت بیشتری کسب کند، امکان انتقال بار از سیستم نگهدارنده به خود سقف بیشتر می‌شود. با این حال، زمان برداشتن جک فقط به سن بتن وابسته نیست.
مهم‌ترین عوامل مؤثر عبارت‌اند از:
مهم‌ترین معیار، مقاومت واقعی بتن است. بتن باید پیش از برداشتن تکیه‌گاه‌ها به مقاومتی برسد که بتواند بارهای موجود در آن مرحله از ساخت را تحمل کند.
به همین دلیل نمی‌توان تنها با مشاهده ظاهر بتن یا سفت‌شدن سطح آن درباره باز کردن جک تصمیم گرفت. ممکن است سطح بتن کاملاً سخت به نظر برسد، اما مقاومت داخلی آن هنوز برای تحمل بار کافی نباشد.
در پروژه‌هایی که کنترل دقیق‌تری انجام می‌شود، نتایج آزمایش مقاومت بتن می‌تواند یکی از معیارهای تصمیم‌گیری مهندس پروژه باشد.
دما مستقیماً بر سرعت کسب مقاومت بتن تأثیر می‌گذارد. در شرایط معمول، بتن در هوای گرم‌تر سریع‌تر از هوای سرد مقاومت می‌گیرد، اما این موضوع به معنی مجاز بودن قالب‌برداری سریع در روزهای گرم نیست.
گرمای زیاد، به‌خصوص همراه با تبخیر سریع آب، می‌تواند کیفیت عمل‌آوری بتن را کاهش دهد. در مقابل، در هوای سرد روند کسب مقاومت کندتر می‌شود و ممکن است لازم باشد جک‌ها مدت بیشتری زیر سقف باقی بمانند.
بنابراین فقط گرم یا سرد بودن هوا ملاک کافی نیست و نحوه عمل‌آوری بتن نیز باید بررسی شود.
دهانه تیرچه‌ها و وضعیت سازه یکی دیگر از عوامل مهم است. هرچه دهانه بزرگ‌تر باشد، حساسیت سقف نسبت به تغییر شکل و خیز بیشتر می‌شود و نحوه و زمان برداشتن پایه‌های اطمینان اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
در نتیجه نمی‌توان برنامه قالب‌برداری یک سقف با دهانه کوتاه را بدون بررسی برای سقفی با دهانه بزرگ‌تر نیز استفاده کرد.
پس از بتن‌ریزی باید شرایط مناسبی برای عمل‌آوری بتن فراهم شود. جلوگیری از خشک‌شدن سریع سطح، حفظ رطوبت مناسب و محافظت بتن در برابر شرایط نامناسب محیطی روی سرعت کسب مقاومت و کیفیت نهایی بتن اثر دارند.
اگر عمل‌آوری به‌درستی انجام نشده باشد، صرف اینکه چند روز از بتن‌ریزی گذشته است دلیل کافی برای برداشتن جک‌ها محسوب نمی‌شود.
یکی از پرسش‌های رایج در پروژه‌ها این است که چند روز بعد از بتن‌ریزی می‌توان جک‌های سقف را باز کرد.
گاهی عددهایی مانند ۷، ۱۰، ۱۴ یا ۲۸ روز در کارگاه‌ها مطرح می‌شود. مشکل زمانی ایجاد می‌شود که یکی از این اعداد به یک قانون ثابت برای همه سقف‌ها تبدیل شود.
در شرایط مناسب ممکن است بخشی از قالب‌بندی زودتر قابل بازکردن باشد، اما این موضوع لزوماً به معنی برداشتن تمام پایه‌ها و جک‌های زیر سقف نیست.
قالب‌برداری و برداشتن پایه‌های اطمینان دو مرحله متفاوت هستند و الزاماً نباید هم‌زمان انجام شوند.
به‌ویژه جک‌هایی که نقش پایه اطمینان را دارند ممکن است پس از باز شدن بخشی از قالب‌ها همچنان زیر سقف باقی بمانند.
بنابراین برای سؤال «بعد از چند روز جک سقف را باز کنیم؟» پاسخ دقیق فقط با دانستن تعداد روزهای گذشته از بتن‌ریزی به دست نمی‌آید.
یکی از نکات مهم در اجرای سقف، تفاوت میان باز کردن قالب و برداشتن تکیه‌گاه‌های سقف است.
ممکن است در یک مرحله امکان باز کردن بخشی از قالب وجود داشته باشد، اما هنوز لازم باشد تعدادی پایه یا جک به‌عنوان پایه اطمینان در زیر سقف باقی بمانند.
در اجرای سازه‌های بتنی، قالب بتن وظیفه شکل‌دهی و نگهداری بتن تازه را تا زمان کسب مقاومت اولیه بر عهده دارد، در حالی که جک‌ها و شمع‌های زیر سقف علاوه بر نگهداری زیرسازی، بخشی از بار را نیز به تکیه‌گاه پایین منتقل می‌کنند.
به همین دلیل نباید تصور کرد به محض اینکه قالب از سطح بتن جدا شد، تمام جک‌های زیر سقف نیز باید جمع‌آوری شوند.
در بسیاری از پروژه‌ها ممکن است بخشی از قالب باز شود اما پایه‌های اطمینان برای مدت بیشتری در محل باقی بمانند.
در فصل سرد باید محافظه‌کارانه‌تر با زمان قالب‌برداری برخورد کرد. کاهش دما می‌تواند روند کسب مقاومت بتن را کند کند و در دماهای پایین شرایط حساس‌تر می‌شود.
اگر بتن‌ریزی در هوای سرد انجام شده است، تعداد روزهای سپری‌شده به‌تنهایی معیار مناسبی نیست. نحوه محافظت از بتن، دمای محیط در روزهای پس از بتن‌ریزی و شرایط عمل‌آوری باید بررسی شود.
برای مثال ممکن است دو سقف هر دو ده روز از زمان بتن‌ریزی‌شان گذشته باشد، اما سقفی که در شرایط سرد اجرا شده هنوز به مقاومت سقفی که در شرایط مناسب‌تری عمل‌آوری شده نرسیده باشد.
به همین دلیل در فصل سرد نباید زمان قالب‌برداری یک پروژه در تابستان را بدون بررسی شرایط برای پروژه دیگری استفاده کرد.
دمای بالاتر معمولاً باعث افزایش سرعت کسب مقاومت اولیه بتن می‌شود، اما نتیجه‌گیری ساده‌ای مانند «هوا گرم است، پس جک را زودتر باز کنیم» صحیح نیست.
در روزهای گرم، تبخیر سریع آب و عمل‌آوری نامناسب می‌تواند روی کیفیت بتن اثر منفی بگذارد. بنابراین شرایط بتن‌ریزی و عمل‌آوری همچنان اهمیت دارد.
حتی در تابستان نیز برداشتن جک باید براساس وضعیت بتن و الزامات اجرایی پروژه انجام شود، نه صرفاً دمای هوا یا تعداد روزهای سپری‌شده.
زمانی که جک‌ها زودتر از موعد برداشته شوند، بارهایی که تا آن لحظه بخشی از آنها توسط پایه‌ها تحمل می‌شد مستقیماً به سقف منتقل می‌شود.
اگر بتن هنوز مقاومت کافی نداشته باشد، ممکن است سقف با مشکلاتی مانند افزایش خیز، ایجاد ترک، تغییر شکل و در شرایط شدیدتر آسیب سازه‌ای روبه‌رو شود.
نکته مهم این است که بعضی از تغییر شکل‌ها ممکن است بلافاصله پس از برداشتن جک آشکار نشوند و اثر آنها در مراحل بعدی اجرا یا حتی پس از بهره‌برداری مشاهده شود.
به همین دلیل کاهش چند روز از زمان نگهداری جک‌ها نباید باعث پذیرش ریسک غیرضروری برای سقف شود.
در ساختمان‌های چندطبقه، موضوع فقط وزن خود سقف نیست. هنگام اجرای طبقه بعد ممکن است مصالح، تجهیزات، نیروهای اجرایی و سیستم قالب‌بندی سقف جدید روی طبقه پایین‌تر قرار گیرند.
در نتیجه سقفی که هنوز در سن اولیه بتن قرار دارد ممکن است با بارهای اجرایی قابل توجهی مواجه شود.
این موضوع یکی از دلایلی است که برنامه برداشتن پایه‌های اطمینان باید با روند اجرای طبقات هماهنگ باشد.
بنابراین نمی‌توان جک‌های یک طبقه را صرفاً براساس سن بتن و بدون توجه به عملیات طبقات بالاتر جمع‌آوری کرد.
در پروژه‌های چندطبقه، بررسی بارهای اجرایی طبقات بالا اهمیت بیشتری پیدا می‌کند، چون ممکن است سقف پایین هنوز به مقاومت کامل نرسیده باشد اما بار یک مرحله جدید از ساخت به آن اضافه شود.
نحوه برداشتن جک‌ها نیز اهمیت دارد. آزاد کردن ناگهانی تعداد زیادی جک می‌تواند باعث انتقال سریع بار به بخش‌هایی از سقف شود.
در پروژه باید روش برداشتن پایه‌ها و ترتیب آن مشخص باشد و عملیات تحت نظارت مسئول اجرایی یا فنی انجام شود.
اگر قرار است بخشی از پایه‌ها به‌عنوان پایه اطمینان باقی بمانند، محل و تعداد آنها نیز باید براساس شرایط سقف تعیین شود.
همچنین پس از برداشتن جک‌ها بهتر است وضعیت سقف از نظر خیز غیرعادی، ترک یا تغییر شکل بررسی شود.
باز کردن جک‌ها نباید به‌صورت ضربه‌ای یا با وارد کردن نیروی ناگهانی به سقف انجام شود. انتقال تدریجی بار می‌تواند احتمال ایجاد تنش ناگهانی در بخش‌های مختلف سقف را کاهش دهد.
قبل از شروع قالب‌برداری یا برداشتن پایه‌ها بهتر است موارد زیر بررسی شوند:
بررسی این موارد بسیار مطمئن‌تر از تصمیم‌گیری تنها براساس یک عدد مانند هفت روز یا چهارده روز است.
الزامی وجود ندارد که تمام جک‌ها در یک مرحله و به‌صورت هم‌زمان برداشته شوند.
بسته به وضعیت سازه ممکن است بخشی از جک‌ها باز شوند و تعدادی پایه اطمینان برای مدت بیشتری باقی بمانند. نحوه انجام این کار باید براساس طراحی، دهانه سقف، وضعیت مقاومت بتن و برنامه اجرایی تعیین شود.
برداشتن همه تکیه‌گاه‌ها بدون بررسی شرایط سقف می‌تواند باعث انتقال ناگهانی بار به سازه شود.
به همین دلیل نحوه باز کردن جک‌ها به اندازه زمان باز کردن آنها اهمیت دارد.
برای مدت زمان باز کردن قالب سقف تیرچه بلوک نمی‌توان یک عدد واحد برای تمام ساختمان‌ها تعیین کرد.
زمان مناسب به عوامل مختلفی مانند مقاومت بتن، دما، نحوه عمل‌آوری، دهانه سقف، شرایط بارگذاری و برنامه ادامه اجرای ساختمان بستگی دارد.
قالب‌برداری نیز الزاماً به معنی برداشتن هم‌زمان تمام جک‌ها نیست و ممکن است لازم باشد تعدادی پایه اطمینان برای مدت بیشتری زیر سقف باقی بمانند.
بنابراین معیار صحیح این نیست که صرفاً چند روز از بتن‌ریزی گذشته باشد؛ معیار اصلی این است که بتن به مقاومت لازم برای تحمل بارهای آن مرحله از پروژه رسیده باشد.
در نهایت، تصمیم درباره زمان برداشتن جک‌های زیر سقف تیرچه بلوک باید براساس شرایط واقعی همان پروژه و نظر مسئول فنی یا مهندس ناظر انجام شود.
