تخته سهلایی قالببندی که در اصطلاح تخصصی بین‌المللی با عنوان Film Faced Plywood شناخته میشود، پنلی چندلایه و مهندسی‌شده از چوب طبیعی است که به عنوان رویه اصلی تماس با بتن در اجرای انواع سازه‌های بتن مسلح به کار میرود.
این ورق‌ها از قرارگیری متقاطع لایههای نازک چوب (Veneer) با زاویه ۹۰ درجه نسبت به الیاف یکدیگر ساخته میشوند و سپس با چسب‌های گرما سخت تحت فشار هیدرولیک و حرارت بالا پرس می‌گردند.
در ادبیات بازار ساخت‌وساز ایران، واژه «سهلایی» یک عنوان عمومی و سنتی برای تمامی تخته‌های چندلایه است. تخته‌های استاندارد قالببندی با ضخامت ۱۸ میلیمتر هرگز سه لایه نیستند، بلکه معمولاً از ۹ تا ۱۳ لایه چوب متراکم تشکیل شده‌اند تا توان باربری هیدرواستاتیک بتن تازه و بارهای زنده اجرایی را به طور کامل تامین نمایند.
| مشخصه فنی | مشخصات استاندارد عرضه شده |
|---|---|
| ضخامت‌های استاندارد | ۱۲، ۱۵، ۱۸ و ۲۱ میلیمتر (پرمصرف‌ترین ضخامت کارگاهی: ۱۸ میلیمتر) |
| ابعاد پرکاربرد | ۱۲۲۰×۲۴۴۰ میلیمتر (۴×۸ فوت)، ۱۵۲۵×۱۵۲۵ میلیمتر و ۱۲۵۰×۲۵۰۰ میلیمتر |
| جنس چوب مغزی (Core) | چوب توس متراکم (Birch) برای تخته‌های روسی / صنوبر و اکالیپتوس (Poplar/Combi) برای چینی |
| نوع رزین و چسب | چسب پلیمری ۱۰۰٪ ضدجوش و رطوبت WBP Phenolic (مقاوم تا ۷۲ ساعت در آب جوش) |
| پوشش سطحی (Film) | فیلم فیسد فنولیک ضدسایش با گرماژ ۱۲۰ تا ۲۴۰ گرم بر مترمربع (برند Dynea یا مشابه ممتاز) |
| میانگین دفعات مصرف مجدد | ۳۰ الی ۶۰ چرخه موفق بتن‌ریزی (وابسته به گرید متریال، زیرسازی و نگهداری کارگاهی) |
کیفیت عملکردی تخته در کارگاه و تعداد دفعات تکرار بتن‌ریزی بدون ورقه‌ورقه شدن (Delamination)، به چهار شاخصه مهندسی زیر وابسته است:
عبارت تجاری ضدآب زمانی معنای فنی پیدا می‌کند که نوع رزین اتصالی مشخص باشد:
به دلیل ساختار آوندی چوب، لبههای جانبی پنل در خط تولید کارخانه با رنگ‌های پایه اکریلیک یا اپوکسی ضدآب پوشانده میشوند تا نفوذ طولی رطوبت کنترل شود.
روکش سطحی تخته از یک لایه کاغذ کرافت اشباع‌شده با رزین فنولیک حرارتی (با گرماژ استاندارد ۱۲۰ الی ۲۴۰ گرم بر مترمربع) تشکیل یافته است. این فیلم محافظ مانع از جذب آب بتن توسط الیاف چوب شده، سطح بتن را کاملاً اکسپوز و صیقلی ایجاد نموده و چسبندگی ملات به قالب را از بین می‌برد.
| معیار ارزیابی | تخته روسی توس (Birch) | تخته چینی مرغوب (Poplar/Combi) | تخته‌های متفرقه و بازیافتی |
|---|---|---|---|
| تعداد لایه‌ها (۱۸ میل) | ۱۳ لایه فشرده و یکنواخت | ۹ لایه استاندارد | ۵ الی ۷ لایه نایکنواخت با حفره |
| نوع رزین اتصال | ۱۰۰٪ WBP Phenolic درجه یک | WBP Melamine یا فنولیک | چسب معمولی MR فرمالدئید |
| دانسیته و وزن هر شیت | دانسیته ۶۸۰–۷۰۰ (حدود ۳۲–۳۵ kg) | دانسیته ۵۲۰–۵۵۰ (حدود ۲۴–۲۷ kg) | دانسیته ۴۵۰–۵۰۰ (حدود ۲۲–۲۵ kg) |
| مقاومت در آزمون آب جوش | تا ۷۲ ساعت بدون تورم و بازشدگی | ۸ تا ۲۴ ساعت پایداری پیوند | کمتر از ۲ ساعت دچار تورم و جدایش |
| تعداد دفعات استفاده مجدد | ۳۰ الی ۶۰ چرخه بتن‌ریزی | ۱۵ الی ۳۰ چرخه بتن‌ریزی | ۲ الی ۴ چرخه بتن‌ریزی |
| کیفیت سطح بتن حاصل | سطح اکسپوز کاملاً آینه‌ای و یکدست | سطح صاف و استاندارد سازه‌ای | موج‌دار با اثر چوب و نیاز به پلاستر |
| پیشنهاد کاربرد در پروژه | سازه‌های بلندمرتبه، پل‌ها، دال مجوف و نما | ساختمانهای مسکونی و تجاری متداول | کارهای موقت و بخش‌های فرعی کارگاه |
قرارگیری مستقیم تخته‌ها بر روی شبکه قوطی زیرسازی متصل به جک سقفی یا داربست‌های مدولار. ابعاد حدود ۳ مترمربعی هر ورق، تعداد درزهای اجرایی را تا ۷۰ درصد نسبت به قالب فلزی کاهش می‌دهد.
برش‌پذیری سریع با اره کارگاهی، امکان ایجاد قالب دقیق با کمترین پرت متریال را در ابعاد نامتعارف فراهم می‌آورد.
تلفیق تخته ۱۸ میل روکش‌دار با قاب‌های فلزی یا پروفیل و سولجر، مقاومت لازم در برابر فشارهای هیدرواستاتیک بالای ۶۰ کیلونیوتن بر مترمربع را بدون خیز تامین می‌کند.
اجرای سطوح بتنی منحنی، سرستون‌ها و کانال‌های آب که ساخت قالب فلزی اختصاصی برای آنها از نظر زمانی و اقتصادی توجیه‌پذیر نیست.
| شاخص عملکردی | تخته سهلایی روکش‌دار (Film Faced) | پنل قالب فلزی مدولار |
|---|---|---|
| وزن در هر مترمربع | ۹ الی ۱۲ کیلوگرم (سبک و حمل دستی آسان) | ۳۵ الی ۴۵ کیلوگرم (سنگین با نیاز به نیروی کار بیشتر) |
| سرعت دمونتاژ و نصب | تا ۳۰٪ افزایش سرعت به دلیل یکپارچگی ابعاد | زمان‌بر به علت اتصال قطعات کوچک با پین و گوه |
| کیفیت پرداخت سطح بتن | اکسپوز و صیقلی، حذف هزینه سفیدکاری ثانویه | ایجاد خطوط درز در فواصل ۵۰ سانتیمتری و پلیسه |
| رفتار حرارتی در عمل‌آوری | عایق طبیعی حرارت، جلوگیری از شوک دمایی بتن | رسانای شدید، داغ‌شدن سریع در آفتاب یا انجماد در سرما |
| مقاومت به ضربات کارگاهی | نیازمند احتیاط در پرتاب و ضربه مستقیم دیلم | بسیار مقاوم در برابر ضربه و کشیدگی روی زمین |
اندازه‌گیری ضخامت در ۸ نقطه پیرامونی با کولیس ورنیه دیجیتال؛ حداکثر انحراف مجاز در ورق ۱۸ میل باید بین ±۰.۴ میلیمتر باشد.
مقطع برشخورده ورق فاقد هرگونه فضای توخالی، ترک‌های باز، گره‌های افتاده و یا روی‌هم‌افتادگی نامنظم لایه‌ها باشد.
عدم وجود حباب هوا، پوسته‌شدگی، سائیدگی، سوختگی رزین یا خراش‌های عمیق روی فیلم دوطرف ورق.
عدم وجود حباب هوا، پوسته‌شدگی، سائیدگی، سوختگی رزین یا خراش‌های عمیق روی فیلم دوطرف ورق.
قرار دادن شیت روی سطح تراز؛ ورق نباید دچار پیچیدگی زاویه‌ای (Twisting) یا کمانش طولی باشد.
بررسی مهر و مارک اصالت برند کارخانه سازنده و سلامت لفاف بسته‌بندی پالت‌ها در برابر نفوذ آب باران هنگام حمل.
یکی از خطاهای رایج در تدارکات پروژههای عمرانی، تمرکز صرف بر قیمت اولیه هر ورق تخته سهلایی است. معیار مهندسی در ارزیابی توجیه خرید، فرمول هزینه چرخه است:
هزینه هر بار بتن‌ریزی = (قیمت خرید هر ورق + هزینه نگهداری و برش) ÷ تعداد چرخه‌های موفق استفاده
تحلیل مقایسه‌ای: اگر یک ورق روسی مرغوب با بهای فرضی ۳,۵۰۰,۰۰۰ تومان در ۲۵ سقف متوالی مورد استفاده قرار گیرد، هزینه واقعی هر بار مصرف آن ۱۴۰,۰۰۰ تومان است. در نقطه مقابل، خرید تخته بی‌کیفیت ۲,۲۰۰,۰۰۰ تومانی که پس از ۳ بار مصرف تاب برداشته یا لایه‌هایش باز شود، هزینه‌ای معادل ۷۳۳,۰۰۰ تومان به ازای هر بار استفاده به پروژه تحمیل می‌کند.
هرگونه برش‌کاری یا سوراخ‌کاری جهت عبور بولت باید بلافاصله با ۲ لایه رنگ ضدآب، عایق پایه قیری یا چسب چوب غلیظ پوشانده شود تا کانال جذب آب مسدود گردد.
از مصرف گازوئیل، مازوت یا روغن سوخته خودداری فرمایید؛ ترکیبات نفتی سنگین روکش فنولیک را حل کرده و به بافت لایه‌ها نفوذ می‌کنند.
کارگران اجرایی نباید لبه تخته را مستقیماً با قلم و چکش یا دیلم تیز تحت فشار قرار دهند؛ بار اهرم باید به زیرسازی چوبی یا قوطی فلزی منتقل شود.
پاک کردن ملات‌های چسبیده قبل از گیرش نهایی با کاردک‌های پلاستیکی یا شستشوی ملایم آب.
ورق‌ها باید به صورت کاملاً خوابیده (Flat) روی پالت‌های زیرین با قیدهای عرضی نزدیک به هم (فاصله‌های کمتر از ۸۰ سانتیمتر) و دور از تابش مستقیم آفتاب و باران چیدمان شوند.
نوسانات بهای تمام‌شده تخته‌های چندلایه در بازار ایران تابع فاکتورهای متعددی است:
• نرخ برابری ارز و هزینه‌های حمل‌ونقل و تعرفه‌های ترخیص گمرکی.
• کشور مبدا، گونه چوب (توس چگال‌تر و گران‌تر از صنوبر) و برند سازنده.
• نوع چسب و استاندارد پلیمریزاسیون (اختلاف قیمت مشهود میان چسب فنولیک و ملامین).
• گرماژ فیلم سطحی و درجه کیفی دوطرفه بودن روکش (F/F).
• حجم سفارش (تخفیف ویژه در تناژهای خاور و تریلی مستقیم از مبدا بندر یا انبار مرکزی).
برای دریافت فوری پیش‌فاکتور رسمی، مشخصات زیر را با کارشناسان مهندسی فروش مدرن سازان به اشتراک بگذارید:
بررسی نقشه پروژه و محاسبه حجم مورد نیاز توسط تیم فنی
صدور پیش‌فاکتور رسمی با قیمت روز و شرایط تحویل
تحویل در کارگاه + پشتیبانی فنی در طول پروژه
تختههایی که با چسب WBP Phenolic و روکش فیلمفیسد استاندارد تولید میشوند، مقاومت رطوبتی بسیار بالایی دارند و در آزمونهای آزمایشگاهی استاندارد تا ۷۲ ساعت جوشش در آب، لایههای آنها تفکیک نمیشود. البته آببندی لبههای برشخورده در کارگاه الزامی است.
در پروژههای بلندمرتبه یا طرحهای نیازمند بتن اکسپوز که تعداد دفعات استفاده از ۱۰ تا ۱۵ سقف فراتر میرود، تخته روسی توس به دلیل تراکم مغزی و دوام بالاتر اقتصادیتر است. برای ساختمانهای متداول با دفعات مصرف کمتر، تخته چینی درجه یک انتخابی مقرونبهصرفه خواهد بود.
ابعاد رایج قالب بندی در بازار ایران ۱۲۲۰×۲۴۴۰ میلیمتر (معادل ۲.۹۸ مترمربع در هر ورق) است. ابعاد ۱۵۲۵×۱۵۲۵ میلیمتر و ۱۲۵۰×۲۵۰۰ میلیمتر نیز بر اساس سفارشهای خاص تامین میگردد.
در دالهای بتنی متداول با ضخامت تا ۲۰ سانتیمتر، فاصله آکس به آکس تیرکهای زیرسازی (قوطی فلزی یا چوبی H20) معمولاً بین ۳۰ تا ۴۰ سانتیمتر تنظیم میشود تا از ایجاد خیز و اعوجاج در پنل جلوگیری گردد.
